Σύνδεση/Εγγραφή

Νευρογενής Ανορεξία

Τι είναι η Νευρογενής Ανορεξία;

Η ψυχογενής ανορεξία, γνωστή και ως νευρογενής ανορεξία ή νευρική ανορεξία, είναι μια σοβαρή ψυχολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από σημαντική μείωση της πρόσληψης τροφής, η οποία οδηγεί σε υπερβολική απώλεια βάρους και συνεχή φόβο για αύξηση του βάρους. Τα άτομα που υποφέρουν από αυτή τη διαταραχή έχουν συχνά μια διαστρεβλωμένη αντίληψη του μεγέθους και του σχήματος του σώματός τους, θεωρώντας τους εαυτούς τους υπέρβαρους, ακόμη και όταν ο δείκτης μάζας σώματος πέφτει σημαντικά κάτω από το υγιές όριο.

Ο όρος “ψυχογενής” υποδηλώνει ότι η βασική αιτία της διαταραχής έγκειται κυρίως σε ψυχολογικές διαδικασίες και όχι σε σωματικές. Αυτοί οι ψυχολογικοί παράγοντες συχνά περιλαμβάνουν στοιχεία όπως η τελειομανία, η ανάγκη για έλεγχο και οι δυσκολίες στη διαχείριση των συναισθημάτων. Με βάση τα παραπάνω, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ενώ ο όρος “ψυχογενής ανορεξία” μπορεί να χρησιμοποιείται περιστασιακά, ο όρος “‘νευρογενής ανορεξία'” είναι ο ευρέως αποδεκτός και χρησιμοποιούμενος όρος στην ιατρική και ψυχολογική κοινότητα.

Τα άτομα που υποφέρουν από νευρογενή ανορεξία συχνά επιβάλλουν στον εαυτό τους αυστηρούς διαιτητικούς περιορισμούς, αποφεύγοντας μερικές φορές εντελώς ολόκληρες ομάδες τροφίμων ή περιορίζοντας σημαντικά τη θερμιδική τους πρόσληψη. Μπορεί επίσης να επιδίδονται σε εντατικές ρουτίνες άσκησης για να “κάψουν” τις θερμίδες που έχουν καταναλώσει.

Η διαταραχή αυτή μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την υγεία, επηρεάζοντας σχεδόν κάθε σύστημα του σώματος. Πέρα από τα ζητήματα σωματικής υγείας, η νευρογενής ανορεξία μπορεί να επηρεάσει βαθύτατα την κοινωνική ζωή του ατόμου, τις ακαδημαϊκές ή εργασιακές επιδόσεις και τη συνολική ποιότητα ζωής.

Η νευρογενής ανορεξία έχει το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας από όλες τις μείζονες ψυχιατρικές διαταραχές (Franko et al, 2013). Ένας στους πέντε θανάτους είναι από αυτοκτονία. Οι υπόλοιποι αντανακλούν τις πολλές δυσμενείς συνέπειες της διαταραχής στη σωματική υγεία, κυρίως καρδιακά συμβάματα και σήψη. Υπάρχουν όμως στοιχεία ότι τα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια.

Δεδομένης της σοβαρότητας και της πολυπλοκότητας της νευρογενούς ανορεξίας, η επαγγελματική βοήθεια με εμπειρία στη θεραπεία των διατροφικών διαταραχών είναι ζωτικής σημασίας για την ανάρρωση. Εάν εσείς ή κάποιος γνωστός σας αντιμετωπίζετε κάποια διατροφική διαταραχή, είναι σημαντικό να αναζητήσετε αμέσως βοήθεια.

 

Διαγνωστικά κριτήρια της Νευρογενούς Ανορεξίας

Τα διαγνωστικά κριτήρια για την Ψυχογενή ανορεξία, σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5), περιλαμβάνουν τα εξής:

  • Περιορισμός της ενεργειακής πρόσληψης σε σχέση με τις ανάγκες. Αυτό οδηγεί σε σημαντικά χαμηλό σωματικό βάρος σε σχέση με την ηλικία, το φύλο, την αναπτυξιακή πορεία και τη σωματική υγεία.
  • Έντονος φόβος για την αύξηση του σωματικού βάρους ή την παχυσαρκία, ή επίμονη συμπεριφορά που εμποδίζει την αύξηση βάρους, παρά το σημαντικά χαμηλό βάρος.
  • Διαταραχή στον τρόπο με τον οποίο βιώνεται το σωματικό βάρος ή το σχήμα του σώματος. Υπέρμετρη επιρροή του σχήματος και του βάρους του σώματος στην αυτοαξιολόγηση ή επίμονη έλλειψη αναγνώρισης της σοβαρότητας του τρέχοντος χαμηλού σωματικού βάρους.

 

Το DSM-5 κατηγοριοποιεί την ψυχογενή ανορεξία σε δύο υποτύπους:

  • Περιορισμένος τύπος: Αυτός ο υπότυπος αφορά στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η απώλεια βάρους επιτυγχάνεται κυρίως μέσω δίαιτας, νηστείας και/ή υπερβολικής άσκησης.
  • Υπερφαγία/καθαρτικός τύπος: Αυτός ο υποτύπος αφορά σε περιπτώσεις κατά τις οποίες το άτομο επιδίδεται σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας ή συμπεριφοράς κάθαρσης (δηλαδή, αυτοπροκαλούμενος έμετος ή κατάχρηση καθαρτικών, διουρητικών ή υποκλυσμών).

 

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η νευρογενής ανορεξία είναι μια σύνθετη διαταραχή που μπορεί να απαιτεί μια πολύπλευρη θεραπευτική προσέγγιση, η οποία περιλαμβάνει ψυχολογική θεραπεία, ιατρική θεραπεία και διατροφική συμβουλευτική. Εάν εσείς ή κάποιος γνωστός σας αντιμετωπίζει συμπτώματα νευρικής ανορεξίας, είναι ζωτικής σημασίας να αναζητήσετε αμέσως επαγγελματική βοήθεια.

 

Επίδραση στις σκέψεις, τα συναισθήματα και την καθημερινή ζωή

Η νευρογενής ανορεξία έχει έντονες κι εκτεταμένες επιπτώσεις στις σκέψεις, τα συναισθήματα και την καθημερινή ζωή του ατόμου, διαπερνώντας κάθε πτυχή της ύπαρξής του.

Διαδικασίες σκέψης: Τα άτομα που υποφέρουν από νευρογενή ανορεξία συχνά βρίσκονται παγιδευμένα σε έναν κύκλο εμμονικών σκέψεων που περιστρέφονται γύρω από το φαγητό, το βάρος και την εικόνα του σώματός τους. Τα άτομα αυτά μπορεί να σχεδιάζουν σχολαστικά τα γεύματά τους, προσπαθώντας συχνά να βρουν τρόπο να τρώνε όσο το δυνατόν λιγότερο. Οι διαστρεβλωμένες αντιλήψεις για την εικόνα του σώματός τους είναι ένα επιπλέον χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της διαταραχής. Παρά το γεγονός ότι είναι λιποβαρή -μερικές φορές σε μεγάλο βαθμό- μπορεί να θεωρούν τον εαυτό τους υπέρβαρο, αντανακλώντας μια βαθιά ριζωμένη γνωστική διαστρέβλωση.

Συναισθηματικές επιπτώσεις: Η νευρογενής ανορεξία επηρεάζει επίσης σημαντικά τη συναισθηματική κατάσταση του ατόμου. Ο έντονος φόβος και το άγχος που σχετίζονται με την αύξηση του σωματικού βάρους ή την κατανάλωση συγκεκριμένων τύπων τροφίμων είναι συνήθη, οδηγώντας σε αυστηρούς διαιτητικούς κανόνες και συμπεριφορές αποφυγής. Αυτό το έντονο άγχος μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων και συναισθημάτων αναξιότητας ή ενοχής, ιδιαίτερα μετά το φαγητό. Τα συναισθήματα αυτά επιδεινώνονται περαιτέρω από τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και τη διάχυτη αίσθηση ανεπάρκειας, που συχνά συνδέονται με τη διαταραχή.

Παρεμπόδιση της καθημερινής ζωής: Οι εκτεταμένες επιπτώσεις της νευρογενούς ανορεξίας διαταράσσουν σημαντικά την καθημερινή ζωή. Η ενασχόληση με το φαγητό, το βάρος και την εικόνα του σώματος μπορεί να καταναλώσει τόση ψυχική ενέργεια που αφήνει ελάχιστο χρόνο για να επικεντρωθεί το άτομο στην εργασία, το σχολείο, τα χόμπι ή τις κοινωνικές συναναστροφές. Πολλά άτομα με νευρογενή ανορεξία αρχίζουν να αποσύρονται από τις κοινωνικές δραστηριότητες, ιδίως από εκείνες που αφορούν στο φαγητό, από το φόβο της κρίσης ή την ανάγκη να ελέγξουν την πρόσληψη τροφής. Η σωματική τους υγεία επηρεάζεται επίσης σοβαρά, με πολλά άτομα να εμφανίζουν συμπτώματα όπως έντονη κόπωση, ζάλη, εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και, σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές, όπως καρδιακές παθήσεις και σοβαρή απώλεια οστικής μάζας.

Συνολικά, η νευρογενής ανορεξία επιβαρύνει σημαντικά τις σκέψεις, τα συναισθήματα και την καθημερινή ζωή των ατόμων, καθιστώντας την μια σοβαρή διαταραχή που απαιτεί έγκαιρη και ολοκληρωμένη παρέμβαση.

 

Παράγοντες κινδύνου για τη Νευρογενή Ανορεξία

Οι παράγοντες κινδύνου για την ψυχογενή ανορεξία εκτείνονται σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων γενετικών, βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικοπολιτισμικών πτυχών. Αυτές οι πτυχές διαμορφώνουν μια σύνθετη εικόνα, απεικονίζοντας τον τρόπο με τον οποίο κάθε στοιχείο μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της διαταραχής.

Γενετική προδιάθεση: Ο τομέας της επιγενετικής έχει δείξει ότι ο κίνδυνος ανάπτυξης ανορεξίας θα μπορούσε να είναι συνυφασμένος με το γενετικό προφίλ ενός ατόμου. Η ύπαρξη συγγενή πρώτου βαθμού, όπως γονέα ή αδελφού, με διατροφική διαταραχή μπορεί να αυξήσει εκθετικά την πιθανότητα ανάπτυξης ανορεξίας. Συγκεκριμένα, η νευρογενής ανορεξία έχει ισχυρό οικογενή χαρακτήρα, με αναφερόμενη κληρονομησιμότητα 28-74% (Yilmaz et al, 2015). Μέχρι τώρα όμως, δεν έχουν ταυτοποιηθεί μεμονωμένα γονίδια κινδύνου, εν μέρει λόγω του ανεπαρκούς μεγέθους δείγματος.

Βιολογικοί παράγοντες: Η λειτουργία του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης της ευαίσθητης νευροχημικής ισορροπίας του, παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο. Οι ερευνητές έχουν βρει στοιχεία που υποδηλώνουν ότι η ρύθμιση νευροδιαβιβαστών όπως η σεροτονίνη, η οποία είναι γνωστό ότι επηρεάζει τη διάθεση και την όρεξη, μπορεί να έχει διαταραχθεί σε όσους υποφέρουν από νευρογενή ανορεξία. Κάποια ευρύματα νευροβιολογικών μελετών παρουσιάζουν ενδιαφέρον:

  • Δομικά, ο όγκος της φαιάς ουσίας είναι αυξημένος στον κογχομετωπιαίο φλοιό και στη νήσο, περιοχέ που σχετίζονται με το σύστημα της ανταμοιβής και της ενδοσκόπησης/αυτοπαρατήρησης αντίστοιχα.
  • Η λειτουργική νευροαπεικόνηση επίσης υποδεικνύει προσβολή των περιοχών του εγκεφάλου που εμπλέκονται στο σύστημα ανταμοιβής μέσω της διαδικασίας της τροφής.

 

Μια άλλη θεωρία υποστηρίζει ότι ο περιοριστικός τύπος πρόσληψης τροφής της νευρογενούς ανορεξίας αποτελεί μια δυσπροσαρμοστική προσπάθεια μείωσης του αρνητικού συναισθήματος λόγω ανισορροπίας ανάμεσα στο αποτρεπτικό (σεροτονινεργικό) σύστημα και στο σύστημα ανταμοιβής (ντοπαμινεργικό) του εγκεφάλου (Kaye et al, 2013).

Ψυχολογικοί παράγοντες: H ψυχίατρος Hilde Bruch το 1974 ήταν από τους πρώτους επιστήμονες που πραγματεύτηκαν το ψυχολογικό υπόβαθρο της νευρογενούς ανορεξίας. Πρότεινε ότι αυτοί οι ασθενείς εμπλέκονται σε μια “μάχη για έλεγχο, μια αίσθηση ταυτότητας και αποτελεσματικότητας, με την ανελέητη επιδίωξη του λεπτού σώματος ως τελικό βήμα αυτής της προσπάθειας”. Αυτές οι παρατηρήσεις υποστηρίζονται και από επιδημιολογικές μελέτες, οι οποίες εμπλέκουν τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και την τελειοθηρία με την ανάπτυξη της διαταραχής (Fairburn, 1999).

Οικογενειακή δυναμική: Σε οικογένειες ατόμων που υποφέρουν από νευρογενή ανορεξία, παρατηρούνται συχνά διαταραγμένες σχέσεις. Οι Minuchin et al (1978) υποστήριξαν ότι μπορεί να αναγνωριστεί ένα συγκεκριμένο μοτίβο σχέσεων που αποτελείται από “υπερεμπλοκή, υπερπροστατευτικότητα, δυσκαμψία κι απουσία επίλυσης των συγκρούσεων”. Επιπλέον, υποστήριξαν ότι η ανάπτυξη της διαταραχής στο άτομο χρησιμεύει στην παρεμπόδιση των διαφωνιών μεταξύ των μελών της οικογένειας. Επιδημιολογικές μελέτες υποστηρίζουν ότι σε σχέση με τους υγιείς μάρτυρες, τα άτομα που αναπτύσοουν νευρογενή ανορεξία είναι πιο πιθανό να έχουν εκτεθεί σε ψυχοπιεστικά γεγονότα κατά την παιδική τους ηλικία, συμπεριλαμβανομένων των κακών σχέσεων με τους γονείς και της ψυχιατρικής διαταραχής από πλευράς του γονέα, κυρίως κατάθλιψης. Όμως αυτοί οι παράγοντες κινδύνου δεν είναι ειδικοί για την νευρογενή ανορεξία, αλλά απαντώνται με την ίδια συχνότητα σε άτομα που αναπτύσσουν άλλες ψυχιατρικές διαταραχές, υποδηλώνοντας την έντονη αλληλεπίδραση με άλλους παράγοντες.

Κοινωνικοπολιτισμικές επιρροές: Το κοινωνικοπολιτισμικό τοπίο τροφοδοτεί επίσης τους παράγοντες κινδύνου για τη νευρογενή ανορεξία. Η επίμονη έμφαση της δυτικής κοινωνίας στο λεπτό σωματότυπο, το οποίο εξισώνεται με την ελκυστικότητα και την επιτυχία, μπορεί να αποτελέσει κινητήρια δύναμη. Επιπλέον, η συνεχής έκθεση σε μη ρεαλιστικά πρότυπα σώματος στα μέσα μαζικής ενημέρωσης μπορεί να επιδεινώσει τη δυσαρέσκεια για το σώμα και την επιθυμία για αδυνάτισμα.

 

Στρατηγικές πρόληψης για τη Νευρογενή Ανορεξία

Η κατανόηση των παραγόντων κινδύνου ανοίγει το δρόμο για τη δημιουργία ολοκληρωμένων στρατηγικών πρόληψης. Οι στρατηγικές αυτές θα πρέπει να στοχεύουν στην ελαχιστοποίηση του κινδύνου με παράλληλη ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων.

Προώθηση υγιών στάσεων απέναντι στο φαγητό και την εικόνα του σώματος: Οι εκστρατείες ενημέρωσης κι ευαισθητοποίησης μπορούν να συμβάλουν στην προώθηση μιας πιο υγιούς αντίληψης για την εικόνα του σώματος και το φαγητό. Είναι σημαντικό να καταρριφθούν οι μύθοι γύρω από το “τέλειο” σώμα και να προωθηθεί η αντίληψη ότι η ομορφιά υπάρχει σε όλα τα σχήματα και μεγέθη.

Ενίσχυση της συναισθηματικής ανθεκτικότητας: Η οικοδόμηση συναισθηματικής ανθεκτικότητας μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας ενάντια στην ανάπτυξη νευρογενούς ανορεξίας. Αυτό περιλαμβάνει την καλλιέργεια της αυτοεκτίμησης, την προώθηση της ικανοποίησης από το σώμα μας και τη διδασκαλία αποτελεσματικών μηχανισμών αντιμετώπισης του στρες και άλλων ψυχολογικών προκλήσεων.

Παρεμβάσεις με βάση την οικογένεια: Για τους νεότερους πληθυσμούς, η εμπλοκή των οικογενειών στις παρεμβάσεις μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη. Οι γονείς και άλλα μέλη της οικογένειας μπορούν να δώσουν θετικά παραδείγματα υγιεινής διατροφικής συμπεριφοράς και στάσης απέναντι στην εικόνα του σώματος, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την αντίληψη του παιδιού.

Προληπτικός έλεγχος και πρώιμη παρέμβαση: Η έγκαιρη ανίχνευση της νευρογενούς ανορεξίας είναι το κλειδί για μια επιτυχή έκβαση. Ο τακτικός έλεγχος σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου, όπως σχολεία ή εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης, μπορεί να επιτρέψει στους επαγγελματίες να παρέμβουν πριν η κατάσταση κλιμακωθεί.

Επαγγελματική υποστήριξη: Όταν έρχονται στην επιφάνεια πρώιμα σημάδια ανορεξίας, η έγκαιρη επαγγελματική παρέμβαση είναι κρίσιμη. Ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας με εμπειρία στη θεραπεία διατροφικών διαταραχών μπορεί να καθοδηγήσει το άτομο μέσω ενός προσαρμοσμένου σχεδίου θεραπείας, αποτρέποντας έτσι την εξέλιξη της διαταραχής.

Η ερμηνεία αυτών των παραγόντων κινδύνου και των στρατηγικών πρόληψης απαιτεί την κατανόηση του βιοψυχοκοινωνικού μοντέλου. Η προσέγγιση αυτή αναγνωρίζει ότι οι βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοπολιτισμικοί παράγοντες δεν αποτελούν αυτόνομες επιρροές, αλλά αλληλεπιδρούν με δυναμικό και πολύπλοκο τρόπο.

 

Τρέχουσες επιλογές θεραπείας

Οι θεραπευτικές επιλογές για τη νευρογενή ανορεξία, έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να επαναφέρουν το άτομο σε ένα υγιές βάρος, να αντιμετωπίσουν τυχόν ψυχολογικά ζητήματα που σχετίζονται με τη διατροφική διαταραχή και να μειώσουν ή να εξαλείψουν συμπεριφορές ή σκέψεις που οδήγησαν στην ασθένεια.

Για τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες βλέπε Κατευθυντήριες Οδηγίες του Εθνικού (Βρετανικού) Ινστιτούτου για την Υγεία και την Κλινική Αριστεία (NICE) 2004.

Ακολουθούν οι πιο συνηθισμένες στρατηγικές:
  • Ιατρική φροντίδα και παρακολούθηση: Αυτή είναι απαραίτητη για τα άτομα με νευρoγενή ανορεξία λόγω του πλήθους των επιπλοκών που μπορεί να προκαλέσει η διαταραχή. Οι τακτικοί ιατρικοί έλεγχοι βοηθούν στην παρακολούθηση των ζωτικών σημείων, του επιπέδου ενυδάτωσης και της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών και στην αντιμετώπιση τυχόν συναφών ιατρικών καταστάσεων, όπως η οστεοπόρωση, τα καρδιακά προβλήματα ή η ορμονικές διαταραχές.
  • Διατροφική θεραπεία: Ένας εγκεκριμένος διαιτολόγος θα καθοδηγήσει το άτομο να επιτύχει μια ισορροπημένη διατροφή και ένα υγιές βάρος. Η παρέμβαση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει σχεδιασμό γευμάτων, διατροφική εκπαίδευση, παρακολούθηση των διατροφικών συνηθειών και στρατηγικές αποκατάστασης του βάρους.
  • Ψυχοθεραπεία: Αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας για τη νευρική ανορεξία. Συχνά χρησιμοποιείται η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT), η οποία λειτουργεί μέσω του εντοπισμού των μη υγιών μοτίβων σκέψης και της ανάπτυξης στρατηγικών για την πρόκληση και την αλλαγή τους.
  • Ατομική θεραπεία: Συνεδρίες ένας προς έναν με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας για την αντιμετώπιση προσωπικών ζητημάτων και συμπτωμάτων.
  • Θεραπεία με βάση την οικογένεια (FBT): Ειδικά σε νεότερους ασθενείς, η συμμετοχή της οικογένειας στη θεραπεία μπορεί να είναι ιδιαίτερα επωφελής. Στην FBT, τα μέλη της οικογένειας μαθαίνουν πώς να υποστηρίζουν το αγαπημένο τους πρόσωπο στη διατήρηση υγιεινών διατροφικών προτύπων και στην αντιμετώπιση της διαταραχής.
  • Ομαδική θεραπεία: Επιτρέπει στα άτομα να συνδεθούν με άλλους που αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες, γεγονός που μπορεί να μειώσει το αίσθημα απομόνωσης και να προσφέρει ένα υποστηρικτικό δίκτυο.
  • Φαρμακευτική αγωγή: Αν και δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο φάρμακο για τη θεραπεία της ανορεξίας, ορισμένα ψυχιατρικά φάρμακα, όπως αντικαταθλιπτικά φάρμακα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διαχείριση συννοσηροτήτων, όπως η κατάθλιψη ή το άγχος.
  • Νοσηλεία: Σε σοβαρές περιπτώσεις ή όταν υπάρχει κίνδυνος σοβαρών συνεπειών για την υγεία, μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να εξασφαλιστεί ιατρική σταθεροποίηση, διατροφική αποκατάσταση κι εντατική ψυχοθεραπεία.
  • Προγράμματα εσωτερικής διαμονής: Για τα άτομα που χρειάζονται πιο εντατική υποστήριξη από την εξωνοσοκομειακή περίθαλψη, τα προγράμματα διαμονής μπορούν να παρέχουν ένα δομημένο και υποστηρικτικό περιβάλλον για την ανάρρωση.

 

Αυτές οι παρεμβάσεις χρησιμοποιούνται συχνά σε συνδυασμό και το θεραπευτικό σχέδιο είναι συνήθως προσαρμοσμένο στις ανάγκες του ατόμου. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η ανάρρωση από τη νευρογενή ανορεξία είναι συχνά μια μακροχρόνια διαδικασία και απαιτεί μια διεπιστημονική προσέγγιση. Η έγκαιρη παρέμβαση βελτιώνει τις πιθανότητες επιτυχούς ανάκαμψης.

 

Επιπτώσεις της ηλικίας, του φύλου και του πολιτισμικού υποβάθρου

Η νευρογενής ανορεξία, μπορεί να επηρεάσει άτομα όλων των ηλικιών, φύλων και πολιτισμικών καταβολών. Ωστόσο, η εκδήλωση και η επίπτωση της διαταραχής μπορεί να ποικίλλει με βάση αυτούς τους παράγοντες:

Ηλικία: Η νευρογενής ανορεξία αναπτύσσεται συνηθέστερα κατά την εφηβεία, μια εποχή σημαντικών σωματικών, συναισθηματικών και ψυχολογικών αλλαγών. Η εστίαση στην εικόνα του σώματος και την ταυτότητα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου μπορεί να κάνει τα άτομα πιο ευάλωτα στην ανάπτυξη διατροφικής διαταραχής. Στους ενήλικες, η ανορεξία μπορεί επίσης να αναπτυχθεί ως απάντηση σε αλλαγές στη ζωή, στρεσογόνους παράγοντες ή τραύματα. Οι ηλικιωμένοι μπορούν επίσης να αναπτύξουν ανορεξία, αν και είναι λιγότερο συχνή και συχνά συνδέεται με ένα σημαντικό γεγονός της ζωής ή με προβλήματα υγείας.

Φύλο: Η νευρογενής ανορεξία διαγιγνώσκεται συχνότερα στις γυναίκες, με το 40% των περιπτώσεων να αφορούν σε γυναίκες 15-19%. Είναι όμως σημαντικό να σημειωθεί ότι η διαταραχή επηρεάζει και τους άνδρες. Τα τελευταία χρόνια, έχει αυξηθεί η αναγνώριση της νευρογενούς ανορεξίας στους άνδρες, οι οποίοι μπορεί να αντιμετωπίζουν πρόσθετο στιγματισμό λόγω της λανθασμένης αντίληψης ότι οι διατροφικές διαταραχές επηρεάζουν μόνο τις γυναίκες. Η εμφάνιση της ανορεξίας μπορεί επίσης να διαφέρει ανάλογα με το φύλο, με τους άνδρες να είναι πιο πιθανό να εστιάζουν στην ανάπτυξη των μυών και όχι στη λεπτότητα.

Πολιτιστικό υπόβαθρο: Ενώ η νευρική ανορεξία εμφανίζεται σε διάφορους πολιτισμούς, τα ποσοστά επικράτησης μπορεί να ποικίλλουν. Οι δυτικοί πολιτισμοί που δίνουν έμφαση στο λεπτό σώμα μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ανορεξίας. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι καθώς η παγκοσμιοποίηση διαδίδει αυτά τα ιδανικά, τα ποσοστά ανορεξίας αυξάνονται και σε μη δυτικές χώρες. Για ανασκόπηση της επιδημιολογίας της νευρογενούς ανορεξίας, βλέπε Smink et al (2012).

Όσον αφορά στη θεραπεία, οι παράγοντες αυτοί πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την παροχή πολιτισμικά αρμόδιας, κατάλληλης για την ηλικία και ανταποκρινόμενης στο φύλο φροντίδας. Οι κλινικοί γιατροί πρέπει να γνωρίζουν πώς η ηλικία, το φύλο και ο πολιτισμός μπορούν να επηρεάσουν τις εμπειρίες των ατόμων σχετικά με την ανορεξία, τη στάση τους απέναντι στην αναζήτηση βοήθειας και τις ανάγκες τους στην ανάρρωση.

 

Προκλήσεις και υποστήριξη από την οικογένεια και την κοινότητα

Η υποστήριξη ενός ατόμου που υποφέρει από νευρoγενή ανορεξία μπορεί να αποτελέσει σημαντική πρόκληση για τις οικογένειες, τους φίλους και τις κοινότητες, κυρίως λόγω της πολύπλοκης φύσης αυτής της διαταραχής. Ωστόσο, παρά τις προκλήσεις αυτές, η υποστήριξή τους είναι υψίστης σημασίας για την ενίσχυση της ανάρρωσης του ατόμου. Ακολουθεί μια βαθύτερη ματιά στους κύριους τομείς στους οποίους απαιτείται υποστήριξη και στις προκλήσεις που μπορεί να προκύψουν:

Κατανόηση της διαταραχής: Η νευρογενής ανορεξία είναι μια σοβαρή διαταραχή της ψυχικής υγείας που υπερβαίνει την απλή επιθυμία του να είναι κανείς αδύνατος. Οι οικογένειες και οι κοινότητες πρέπει να προσπαθήσουν να κατανοήσουν τις πολυπλοκότητες αυτής της διαταραχής. Η εκπαίδευση σχετικά με τις ψυχολογικές, σωματικές και συναισθηματικές πτυχές της νευρογενούς ανορεξίας μπορεί να είναι συντριπτική, ωστόσο η κατανόηση αυτή αποτελεί το θεμέλιο της υποστηρικτικής φροντίδας. Οι παρανοήσεις και οι εσφαλμένες αντιλήψεις μπορεί να οδηγήσουν σε κρίσεις ή επιβλαβείς παρεμβάσεις, οι οποίες μπορεί να εμβαθύνουν τους αγώνες του ατόμου.

Συναισθηματική υποστήριξη: Η παροχή συναισθηματικής υποστήριξης είναι απαραίτητη αλλά μπορεί να είναι δύσκολη. Ένα άτομο που υποφέρει από νευρογενή ανορεξία συχνά βιώνει έντονα συναισθήματα ενοχής, ντροπής ή αναξιότητας, τα οποία μπορεί να κρύψει ή να εκφράσει με επιβλαβείς τρόπους. Η παροχή συνεπούς, μη επικριτικής συναισθηματικής υποστήριξης απαιτεί υπομονή, κατανόηση και συναισθηματική δύναμη. Περιλαμβάνει την αναγνώριση των συναισθημάτων τους, την ακρόαση με ενσυναίσθηση και τη διατήρηση ανοικτών γραμμών επικοινωνίας, ενώ παράλληλα το άτομο διαχειρίζεται τις δικές του συναισθηματικές αντιδράσεις.

Επαγγελματική βοήθεια: Η ενθάρρυνση του ατόμου να αναζητήσει και να επιμείνει στην επαγγελματική βοήθεια είναι ζωτικής σημασίας, ωστόσο μπορεί να αποτελέσει σημαντική πρόκληση. Η αντίσταση στη θεραπεία είναι συχνή στα άτομα με νευρογενή ανορεξία λόγω του φόβου της αύξησης του βάρους ή της πεποίθησης ότι δεν χρειάζονται βοήθεια. Απαιτείται μια λεπτή ισορροπία για να τους ενθαρρύνουμε χωρίς να τους κάνουμε να αισθάνονται εξαναγκασμένοι, καθώς το τελευταίο μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αντίσταση.

Προκλήσεις στη θεραπεία: Η νευρογενής ανορεξία είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί και αυτό μπορεί να αποτελέσει σημαντική πρόκληση για όλους τους εμπλεκόμενους. Συχνά χρειάζεται μεγάλο χρονικό διάστημα για να παρατηρηθούν βελτιώσεις και οι υποτροπές είναι συχνές. Τα μέλη της οικογένειας μπορεί να αισθάνονται απογοητευμένα, αβοήθητα ή ακόμη και υπεύθυνα. Είναι σημαντικό να καταλάβετε ότι η ανάρρωση είναι ένα ταξίδι με σκαμπανεβάσματα, και η διατήρηση της ελπίδας και της υπομονής καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας είναι ζωτικής σημασίας.

Αυτοφροντίδα και όρια: Η φροντίδα ενός ατόμου με νευρογενή ανορεξία μπορεί να είναι συναισθηματικά εξαντλητική και αγχωτική. Οι οικογένειες και οι φίλοι συχνά παραμελούν τις δικές τους ανάγκες κατά τη διαδικασία. Ο καθορισμός υγιών ορίων και η διασφάλιση της αυτοφροντίδας είναι μια πρόκληση, αλλά είναι απαραίτητη για την πρόληψη της εξουθένωσης και τη συνέχιση της παροχής αποτελεσματικής υποστήριξης.

Συμμετοχή στην κοινότητα: Οι κοινότητες μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη μείωση του στίγματος, στην ευαισθητοποίηση και στην παροχή πόρων. Ωστόσο, η οργάνωση αυτών των προσπαθειών μπορεί να αποτελέσει πρόκληση λόγω της έλλειψης κατανόησης της διαταραχής ή της αντίστασης λόγω του στίγματος.

 

Ιστορική αναδρομή και μελλοντικές προοπτικές

Η νευρογενής ανορεξία έχει πλούσια και πολυδιάστατη ιστορία. Η εμφάνισή της ως αναγνωρισμένης ιατρικής πάθησης χρονολογείται από τον Μεσαίωνα, όταν αναφέρονταν περιπτώσεις ακραίας νηστείας, συχνά συνδεδεμένες με θρησκευτικό ασκητισμό. Άγιοι όπως η Αικατερίνη της Σιένα ήταν γνωστό ότι λιμοκτονούσαν ως μια μορφή πνευματικής αφοσίωσης.

Τον 19ο αιώνα, η ιατρική κοινότητα άρχισε να κατανοεί αυτή τη συμπεριφορά ως ψυχολογική διαταραχή και όχι ως θρησκευτική πρακτική. Το 1873, ο Sir William Gull, ένας Βρετανός γιατρός, αναγνώρισε την κατάσταση αυτή ως ξεχωριστή ιατρική οντότητα. Την ονόμασε “νευρογενή ανορεξία” (“Anorexia Nervosa”), περιγράφοντάς την ως απώλεια της όρεξης που προκύπτει από νευρικές επιπλοκές. Ο Gull υπογράμμισε το κύριο χαρακτηριστικό της, το οποίο ήταν η αυτοπροκαλούμενη πείνα που προερχόταν από μια διαστρεβλωμένη εικόνα του σώματος.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η διαταραχή θεωρήθηκε ότι ήταν αποτέλεσμα ενδοκρινικής δυσλειτουργίας, αν και η θεωρία αυτή έχει έκτοτε καταρριφθεί. Οι ψυχαναλυτικές εξηγήσεις ήρθαν επίσης στο προσκήνιο, τονίζοντας την επιρροή της οικογενειακής δυναμικής και της κοινωνικοπολιτισμικής πίεσης για λεπτό σώμα.

Η σημασία αυτής της διαταραχής ενισχύθηκε περαιτέρω στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα με τον τραγικό θάνατο της τραγουδίστριας Κάρεν Κάρπεντερ το 1983, η οποία εστίασε την προσοχή της κοινής γνώμης στους κινδύνους της νευρογενούς ανορεξίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι διατροφικές διαταραχές άρχισαν να αποκτούν μεγαλύτερη αναγνώριση ως σοβαρά ζητήματα ψυχικής υγείας.

Το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχιατρικών Διαταραχών (DSM) συμπεριέλαβε τη νευρογενή ανορεξία για πρώτη φορά στην τρίτη έκδοσή του το 1980. Αυτή η συμπερίληψη υπογράμμισε το χαρακτήρα της ως αναγνωρισμένης ψυχιατρικής διαταραχής κι επέφερε πιο σταθερά κριτήρια για τη διάγνωση και τη θεραπεία.

Οι θεραπευτικές προσεγγίσεις, που αρχικά επικεντρώνονταν στην αποκατάσταση του βάρους μέσω νοσηλείας, έχουν εξελιχθεί σημαντικά. Αναγνωρίζοντας το ψυχολογικό υπόβαθρο της διαταραχής, η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT) και η θεραπεία με βάση την οικογένεια (FBT) εξελίχθηκαν σε εξέχουσες μορφές παρέμβασης μέχρι τα τέλη του 20ού αιώνα.

Το μέλλον της έρευνας για τη νευρική ανορεξία είναι γεμάτο δυνατότητες. Από τη διερεύνηση γενετικών και νευροβιολογικών παραγόντων έως τη διερεύνηση της επιρροής του άξονα εντέρου-εγκεφάλου, ο στόχος είναι να εμβαθύνουμε στην κατανόηση αυτής της διαταραχής. Η συνεχής πρόοδος σε αυτόν τον τομέα είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας, την ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης και την παροχή ολοκληρωμένης υποστήριξης στα άτομα που υποφέρουν από νευρογενή ανορεξία.

Νευρογενής Ανορεξία | Διάγνωση, Υποστήριξη & Θεραπεία
Ψάξε ανά κατηγορία...

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΓΧΟΥΣ

ΨΥΧΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Read more...

Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών, Πέμπτη Έκδοση (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, συντμ. DSM-5

Oxford Ψυχιατρική Βασικές Αρχές, Harrison Paul, Cowen Philip, Burns Tom, Fazel Mina

Franko DL, Keshaviah A, Eddy KT, Krishna M, Davis MC, Keel PK, Herzog DB. A longitudinal investigation of mortality in anorexia nervosa and bulimia nervosa. Am J Psychiatry . 2013 Aug;170(8):917-25.

Yilmaz Z, Hardaway JA, Bulik CM. Genetics and Epigenetics of Eating Disorders. Adv Genomics Genet. 2015;5:131-150.

*Οι πληροφορίες παρέχονται μόνο για ενημερωτικό σκοπό. Δε θα πρέπει να θεωρηθούν υποκατάστατο της εξατομικευμένης Ψυχιατρικής εξέτασης, διάγνωσης και θεραπείας.

Read more...

Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών, Πέμπτη Έκδοση (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, συντμ. DSM-5

Oxford Ψυχιατρική Βασικές Αρχές, Harrison Paul, Cowen Philip, Burns Tom, Fazel Mina

Franko DL, Keshaviah A, Eddy KT, Krishna M, Davis MC, Keel PK, Herzog DB. A longitudinal investigation of mortality in anorexia nervosa and bulimia nervosa. Am J Psychiatry . 2013 Aug;170(8):917-25.

Yilmaz Z, Hardaway JA, Bulik CM. Genetics and Epigenetics of Eating Disorders. Adv Genomics Genet. 2015;5:131-150.

*Οι πληροφορίες παρέχονται μόνο για ενημερωτικό σκοπό. Δε θα πρέπει να θεωρηθούν υποκατάστατο της εξατομικευμένης Ψυχιατρικής εξέτασης, διάγνωσης και θερπαείας.

Εάν δεν αισθάνεσαι καλά...

...μη ντραπείς να ζητήσεις βοήθεια!

Όλοι οι επαγγελματίες ψυχικής υγέιας είμαστε εδώ για να σε βοηθήσουμε όσο καλύτερα μπορούμε! Μην αφήνεις τον εαυτό σου να το αντιμετωπίζει μόνος του όλο αυτό…αξίζεις να σου δώσεις τη στήριξη που χρειάζεσαι!

…κι αν σε φοβίζει να διασχίσεις μόνος/η σου αυτό το μονοπάτι, θέλω να ξέρεις ότι σε καμία περίπτωση δεν είσαι μόνος/η! Είμαστε πολλοί αυτοί που το διασχίζουμε, ακόμα κι αν δε γνωρίζουμε ακόμα ο ένας τον άλλον. Είμαστε όμως μια παρέα, που προσπαθεί κάθε μέρα, με νύχια και με δόντια, να φροντίσει τον ψυχικό της κόσμο…όσο δύσκολο κι αν είναι κάποιες φορές αυτό!

Μη διστάζεις λοιπόν! Ξεκίνα κι εσύ! Δε σου λέω ότι θα είναι το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο…θα χρειαστεί επιμονή και υπομονή, αλλά με την κατάλληλη στήριξη, θα το δεις…μπορούν να γίνουν θαύματα! Όσο σκοτεινά κι αν βλέπεις τώρα τον κόσμο γύρω σου, τα χρώματα υπάρχουν εκεί έξω και μας περιμένουν!

Τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης

Important!

Είμαι η Χριστίνα Λαμπροπούλου – Ιατρός, Βιολόγος & Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Δημιούργησα το The Mind Rises σε μια προσπάθεια να συνδυάσω την αγάπη μου για την Ψυχική Υγεία & την Ψυχιατρική με τη δημιουργικότητα! Εδώ, υπάρχει χώρος για όλους όσους θέλουν να ακολουθήσουν το μονοπάτι προς την αυτοαγάπη, την ψυχική ηρεμία και την αυτεπίγνωση. Όλοι είναι καλοδεχούμενοι! Εάν θέλεις να ξεκινήσουμε μαζί να βαδίζουμε σε αυτό το μονοπάτι προσφέρω τόσο ατομικές, όσο και ομαδικές θεραπευτικές συνεδρίες! Μπορείς παράλληλα να εξερευνήσεις το themindrises.gr για να βρεις τα διάφορα διαμαντάκια που έχω κρυμμένα στις σελίδες του – ελπίζοντας ότι θα σε βοηθήσουν να φτάσεις εκεί που έχεις βάλει στόχο!

dr. Christine Labropoulou

Δρ Χριστίνα Λαμπροπούλου - Ιατρός